Γλωσσάρι
Πηγή: Ισραηλιτική Κοινότητα Θεσσαλονίκης - Εορτολόγιο
Πηγή: Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδος-οδηγός
Ειδικά | Α | Β | Γ | Δ | Ε | Ζ | Η | Θ | Ι | Κ | Λ | Μ | Ν | Ξ | Ο | Π | Ρ | Σ | Τ | Υ | Φ | Χ | Ψ | Ω | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | ΟΛΑ
Α |
|---|
ΑβνταλάΤελετή κατά την οποία διαχωρίζεται μια εβραϊκή εορτή ή η αγία ημέρα του Σαμπάτ, κατά τη λήξη της, από τις υπόλοιπες ημέρες της εβδομάδας | |
Ά |
|---|
Α |
|---|
Ασαρά μπε ΤεβέτΝηστεία σε ανάμνηση της πολιορκίας της Ιερουσαλήμ | |
ΑσκενάζιΟι Εβραίοι που είχαν καταγωγή από την κεντρική και ανατολική Ευρώπη με ιδιαίτερες παραδόσεις και γλώσσα τη γερμανοεβραϊκή, Γίντις. | |
Γ |
|---|
Γιόμ αΑτσμαούτΗ ημέρα της ανακήρυξης της ανεξαρτησίας του κράτους Ισραήλ το 1948. | |
Γιόμ αΖικαρόνΗ ημέρα μνήμης των πεσόντων στρατιωτών του Αμυντικού Στρατού του Ισραήλ (Τσάαλ) και των θυμάτων της τρομοκρατίας. | |
Γιομ αΣοάΗ ημέρα μνήμης του Ολοκαυτώματος. Τιμάται η μνήμη των περίπου έξι εκατομμυρίων Εβραίων και πέντε εκατομμυρίων άλλων θυμάτων του Ναζισμού. | |
Γιομ ΚιπούρΗ ημέρα του Εξιλασμού είναι η πιο ιερή μέρα για τους Εβραίους. Μετάνοια, εξιλέωση και συγχώρεση είναι τα πιο σημαντικά σημεία της γιορτής. | |
Ε |
|---|
ΕχάλΗ Κιβωτός της Διαθήκης, χώρος φύλαξης του Σέφερ Τορά. | |
Κ |
|---|
ΚασσρούτΕβραϊκοί διατροφικοί κανόνες βάσει του Νόμου και των ραβινικών οδηγιών. Κασσέρ είναι οι τροφές που υπαγορεύουν αυτοί οι κανόνες. | |
ΚιντούσςΗ τελετή της ευλογίας του Σσαμπάτ, το βράδυ της Παρασκευής, με απαγγελία αποσπασμάτων από την Τορά πάνω από ένα ποτήρι οίνου. | |
Λ |
|---|
Λαγκ μπαΌμερΚυριολεκτικά η 33η μέρα του Όμερ. Γιορτή που αποδίδεται στη μνήμη της ημέρας του θανάτου του Ραβίνου Σιμόν μπαρ Γιοχάι. Η μοντέρνα εβραϊκή παράδοση συνδέει τη γιορτή και με την επανάσταση του Μπαρ Κοχμπά ενάντια στην Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. (132 – 135κ.ε.). Στο Ισραήλ, γιορτάζεται σαν σύμβολο της γενναιότητας του Ιουδαϊκού πνεύματος. | |
ΛαντίνοΠαλαιά ισπανική εμπλουτισμένη με εβραϊκές και τουρκικές λέξεις. Αποτελεί τη γλώσσα των Σεφαραδιτών, το Τζουντέσμο. Σήμερα γράφεται με το λατινικό αλφάβητο, ενώ προπολεμικά γραφόταν κυριώς με το εβραϊκό. | |
Μ |
|---|
Μαγκέν ΝταβίντΤο εξάγωνο άστρο, σχηματισμένο από δύο ισοσκελή τρίγωνα, είναι γνωστό και ως Αστέρι του Δαβίδ. Η ονομασία του συνδέεται με το σχήμα της ασπίδας του βιβλικού βασιλιά. Αποτελεί, μαζί με την επτάφωτη λυχνία, ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα σύμβολα της εβραϊκής ταυτότητας και του Ιουδαϊσμού. | |
ΜατσάΕίναι το άζυμο ψωμί που καταναλώνεται συμβολικά κατά το Σέντερ και καθ'όλη τη διάρκεια του Πέσσαχ, καθώς οι ένζυμες τροφές απαγορεύονται σύμφωνα με την Τορά (Έξ. 12:8, 18· Δευτ. 16:3). | |
ΜενοράΗ Μενορά συγκαταλέγεται στα ιερότερα και αρχαιότερα σύμβολα του Ιουδαϊσμού και, ως τέτοιο, αποτελεί σήμερα το εθνόσημο του Κράτους του Ισραήλ. Είναι η επτάφωτη λυχνία με το ιδιαίτερο σχήμα, που χρησιμοποιήθηκε στη Σκηνή του Μαρτυρίου και στον Ναό της Ιερουσαλήμ (Έξ. 25:31-40). | |
ΜισσνάΗ συλλογή της προφορικής ραββινικής διδασκαλίας, της «προφορικής Τορά», που καταγράφηκε στις αρχές του 3ου οι Κ.Ε. , περιέχει τους βασικούς κανόνες του εβραϊκού τρόπου ζωής που αφορούν τη γεωργία, τις προσφορές στον Ναό, το Σαμπάτ και εορτές, καθώς επίσης και διοικητικούς και ποινικούς νόμους και τελετουργίες. | |
Π |
|---|
ΠέσαχΤο Πέσαχ είναι η γιορτή των Αζύμων. Ονομάζεται και Χαγκ αΜατσότ (η γιορτή των Ματσότ – το άζυμο ψωμί) ή Χαγκ αΧερούτ (η γιορτή της Ελευθερίας). Μνημονεύει την Έξοδο των Εβραίων από την Αίγυπτο και την απελευθέρωσή τους από τον ζυγό της σκλαβιάς. | |
ΠουρίμΤο Πουρίμ όπως και το Χανουκά είναι μια μικρή γιορτή, η οποία δεν αναφέρεται στην Τορά, αλλά είναι συνδεδεμένη με ένα ιστορικό γεγονός. Είναι η μόνη γιορτή που δεν έχει άμεση ή έμμεση σχέση με τη Γη του Ισραήλ, αλλά αναφέρεται στην σωτηρία της εβραϊκής κοινότητας που ζούσε στην Περσία και βρέθηκε αντιμέτωπη με την απειλή της εξόντωσης λόγω αντισημιτισμού. | |
Ρ |
|---|
ΡαββίνοςΤιμητικός τίτλος για μελετητή της Τορά, που καθιερώθηκε στους πρώτους αιώνες Κ.Ε. Σήμερα, αποδίδεται και σε εξέχοντα θρησκευτικό λειτουργό συναγωγής, συχνά ταυτιζόμενο με τον ηγέτη μιας κοινότητας. Ο ανώτατος θρησκευτικός λειτουργός φέρει τον τίτλο του Αρχιραββίνου. *Προέρχεται από τη λέξη «Ραμπί», που αποτελεί στην πραγματικοτητα την κλητική της λέξης «Ραβ» μαζί με την κτητική κατάληξη πρώτου προσώπου, αλλά χρησιμοποιείται καθ'υπέρβαση ως ονομαστική. | |
Ρος αΣανάΗ εβραϊκή πρωτοχρονιά. Κυριολεκτικά σημαίνει η Κεφαλή του Χρόνου και είναι η πρώτη χρονικά από τις Ημέρες του Δέους. | |
ΡωμανιώτεςΚυριολεκτικά σημαίνει «Ρωμαίοι». Εβραίοι της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και απόγονοί τους. Μέχρι τον 15ο αι., αποτελούσαν την πλειονότητα των Εβραίων στα Βαλκάνια, κυρίως στην Ελλάδα. Ξεχωρίζουν γλωσσικά (γραικο-ιουδαϊκή διάλεκτος) και εθιμικά (Μινχάγκ Ρωμάνια). | |
Σ |
|---|
ΣαβουότΗ γιορτή σε ανάμνηση της παράδοσης της Τορά στο Όρος Σινά. Πεντηκοστή – 7 εβδομάδες μετά το Πέσαχ. | |
ΣέντερΤελετή την παραμονή του Πέσαχ (και τη δεύτερη νύχτα), με ανάγνωση της Αγκαδά και κατανάλωση συμβολικών τροφών. | |
ΣεφαραδίτεςΚυριολεκτικά σημαίνει «Ισπανοί». Εβραίοι με καταγωγή από την Ιβηρική χερσόνησο, που διασκορπίστηκαν κυρίως στη Μεσόγειο μετά τον διωγμό τους το 1492. Χαρακτηριστική είναι η γλώσσα λαντίνο, που χρησιμοποιούν και τα ιδιαίτερα έθιμά τους. Η λέξη «Σεφαράδ» σημαίνει Ισπανία στα εβραϊκά. | |
Σέφερ ΤοράΧειρόγραφο αντίγραφο της Τορά που φυλάσσεται στο Εχάλ της Συναγωγής και έχει τη μορφή περγαμηνής, τυλιγμένης σε ξύλινους ορθοστάτες. | |
Σιμχάτ ΤοράΗ μέρα που γιορτάζεται η ολοκλήρωση της ανάγνωσης της Τορά και η επανέναρξη της. Κυριολεκτικά η ‘Χαρά της Τορά’. | |
Σμινί ΑτσέρετΗ ημέρα που γιορτάζεται το τέλος του θερισμού. Ακολουθει το Σουκότ. | |
ΣουκότΗ γιορτή της Σκηνοπηγίας, η οποία γίνεται σε ανάμνηση της περιπλάνησης των Εβραίων στην έρημο μετά την έξοδό τους από την Αίγυπτο. | |
Τ |
|---|
Ταανίτ ΕστέρΝηστεία σε ανάμνηση της τριήμερης νηστείας που ακολούθησε ο εβραϊκός λαός στην ιστορία του Πουρίμ. | |
Τισά μπεΑβΗ ενάτη του μήνα Αβ ,σε ανάμνηση των δύο καταστροφών του Ναού. | |
ΤοράΕίναι το ιερότερο κείμενο στον Ιουδαϊσμό. Πρόκειται για τα πρώτα πέντε βιβλία της Βίβλου, γνωστή και ως Πεντάτευχος. Αποτελεί τη βάση για όλους τους κανόνες της εβραϊκής θρησκείας. | |
Του μπιΣβάτΗ γιορτή των δέντρων. Κυριολεκτικά 15 του Σβατ. | |
Χ |
|---|
ΧανουκάΓιορτή σε ανάμνηση της επανάκτησης του Δεύτερου Ναού στην Ιερουσαλήμ από τους Μακκαβαίους τον 2ο π.κ.ε. αιώνα. Επίσης γνωστή σαν γιορτή του φωτός. | |
Ω |
|---|
Ωσανά ΡαμπάΕίναι η έβδομη μέρα του Σουκότ, που ολοκληρώνεται η περίοδος κρίσης που είχε ξεκινήσει το Ρος Ασανά. Κυριολεκτικά ‘Η μεγάλη Ικεσία’. | |